Bí mật dinh dưỡng: Mùa hè uống nước đá nhiều có nên không?

Khi cái nóng oi ả của những ngày hè chạm ngưỡng đỉnh điểm, cơ thể chúng ta liên tục phát ra tín hiệu đòi hỏi sự giải nhiệt tức thì. Trong bối cảnh đó, một ly nước đá mát lạnh, sảng khoái dường như là vị cứu tinh không thể thiếu của mọi gia đình. Tuy nhiên, đứng dưới góc độ khoa học và y học lâm sàng, thói quen mùa hè uống nước đá lại tiềm ẩn rất nhiều hệ lụy nguy hiểm đối với sức khỏe mà hệ thống miễn dịch phải gánh chịu.

Cảm giác sảng khoái mát lạnh tức thì mà bạn cảm nhận được thực chất chỉ là một phản ứng đánh lừa cảm giác của hệ thần kinh thực vật. Việc lạm dụng nguồn nước đá sâu một cách đột ngột giữa thời tiết oi bức có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho các cơ quan nội tạng từ vòm họng, hệ tiêu hóa cho đến hệ tim mạch. Để không biến thói quen hằng ngày thành tác nhân gây bệnh, việc trang bị các kiến thức y khoa chính thống là điều vô cùng cấp thiết. Ngoài ra, để cập nhật nhanh các khuyến cáo y tế khẩn cấp và các thông tin thời tiết cực đoan, bạn có thể chủ động theo dõi tại chuyên mục Tin tức nóng nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân kịp thời.

1. Mùa hè uống nước đá nhiều có nên không?

Để trả lời trực tiếp cho câu hỏi mùa hè uống nước đá có nên không, các bác sĩ chuyên khoa nội tiết và hô hấp đưa ra lời khuyên là hoàn toàn không nên, đặc biệt là thói quen uống nước đá lạnh sâu một cách đột ngột. Cảm giác đã khát mà bạn cảm nhận được thực chất chỉ là một phản ứng đánh lừa hệ thần kinh cảm giác, trong khi cơ thể phải huy động rất nhiều năng lượng để trung hòa nhiệt độ, gây ra hiện tượng sốc nhiệt cục bộ vô cùng nguy hiểm. Khi bạn đi ngoài trời nắng nóng về hoặc vừa vận động mạnh với cường độ cao mà lập tức dung nạp một lượng lớn nước đá, các mạch máu nhỏ ở niêm mạc họng sẽ bị co rút lại ngay tức thì, làm giảm đột ngột lưu lượng máu đến nuôi dưỡng khu vực này.

Sai lầm phổ biến nhất của nhiều người là ngay sau khi đi ngoài trời nắng nóng về hoặc vừa vận dung cơ bắp với cường độ cao liền lập tức uống một cốc nước đá lớn. Hành vi này kích hoạt cơ chế sốc nhiệt cục bộ, gây ra những tổn thương trực tiếp tại vùng hầu họng.

• Co thắt đột ngột mạch máu hầu họng

 Khi tiếp xúc với nhiệt độ thấp từ nước đá, các mạch máu nhỏ ở niêm mạc họng bị co lại ngay tức thì. Điều này làm giảm đột ngột lưu lượng máu đến nuôi dưỡng khu vực này, khiến niêm mạc họng bị khô, teo và giảm khả năng tiết dịch nhầy bảo vệ.

• Tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công

Sự suy giảm tuần hoàn máu cục bộ khiến hệ thống phòng ngự tại chỗ của vòm họng bị tê liệt. Các loại vi khuẩn do uống nước đá, virus đang ký sinh tại khoang miệng sẽ chớp thời cơ tấn công mạnh mẽ, dẫn đến các bệnh lý viêm họng cấp tính, viêm amidan hốc mủ, khản tiếng hoặc mất giọng kéo dài.

• Làm trầm trọng thêm bệnh hô hấp

Đối với những người có cơ địa dị ứng hoặc tiền sử hen suyễn, thói quen mùa hè uống nước đá liên tục chính là tác nhân hàng đầu kích phát các cơn ho kịch phát và co thắt phế quản nguy hiểm.

2. Hệ lụy đường ruột vì mùa hè uống nhiểu nước đá

Hệ tiêu hóa là cơ quan chịu tác động nặng nề tiếp theo khi bạn duy trì thói quen dung nạp nước đóng băng giữa ngày hè. Dạ dày cần một môi trường nhiệt độ ổn định ở mức khoảng 37°C để các enzym tiêu hóa hoạt động tối ưu.

• Ức chế nhu động dạ dày

Khi bạn thực hiện việc mùa hè uống nước đá với dung tích lớn, nhiệt độ tại lòng dạ dày bị giảm mạnh. Để bảo vệ cơ thể, dạ dày phải co bóp mạnh hơn nhằm làm ấm nước, gây ra các cơn đau thắt bụng đột ngột hoặc hiện tượng chuột rút dạ dày.

• Làm chậm quá trình tiêu hóa

 Nước lạnh khiến các chất béo từ thức ăn đi vào cơ thể bị đông đặc lại, dính vào thành ruột, gây khó khăn cho việc phân hủy và hấp thụ chất dinh dưỡng. Quá trình tiêu hóa bị đình trệ dẫn đến hiện tượng đầy bụng, khó tiêu, đầy hơi.

• Tổn thương hệ vi sinh đường ruột

 Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột do lạm dụng uống đá làm mất cân bằng hệ vi sinh vật có lợi trong đường ruột, kích ứng niêm mạc đại tràng và gây ra các đợt tiêu chảy, đi ngoài phân lỏng vô cùng mệt mỏi.

3. Nguy cơ tim mạch vì mùa hè uống nước đá lạm dụng

Các cẩm nang sức khoẻ đều chỉ ra: Hệ tim mạch và hệ thần kinh trung ương có mối liên hệ mật thiết với các dây thần kinh cảm giác tại vòm họng. Việc uống nước quá lạnh có thể tạo ra những xung động thần kinh tiêu cực ảnh hưởng đến nhịp tim.

• Kích thích dây thần kinh phế vị

Dây thần kinh phế vị chịu trách nhiệm điều hòa nhịp tim chạy ngay sau cổ họng. Khi tiếp xúc với cái lạnh đột ngột từ nước đá, dây thần kinh này bị kích thích mạnh, phát tín hiệu làm chậm nhịp tim một cách bất thường, gây ra cảm giác tim đập chậm, hụt hơi hoặc đau thắt ngực.

• Gây đau đầu, nhức thái dương

Hiện tượng này y học gọi là “não đóng băng” (brain freeze). Khi nước đá chạm vào vòm miệng trên, các mạch máu nuôi não bộ bị co thắt đột ngột rồi lại giãn nở ra ngay lập tức dưới áp lực máu, tạo ra những cơn đau nhói ở vùng trán và hai bên thái dương.

• Nguy cơ cho người cao huyết áp

Đối với người có bệnh lý nền về tim mạch, việc duy trì hành vi mùa hè uống nước đá quá nhiều có thể làm tăng áp lực lên thành mạch do hiện tượng co mạch máu hệ thống, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc đột quỵ cục bộ.

4. Mùa hè uống nước đá nhiều gây hại men răng

Hàm răng là nơi tiếp xúc đầu tiên với nước đá và cũng là cơ quan phải chịu những tổn thương vật lý âm thầm nhưng rất khó phục hồi.

• Nứt vỡ men răng tự nhiên

Men răng có cấu trúc tinh thể rắn chắc nhưng lại rất nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột. Khi bạn vừa ăn thức ăn nóng (như cơm, canh) rồi lập tức thực hiện việc mùa hè uống nước đá, sự co giãn đột ngột vì nhiệt sẽ tạo ra các vết nứt vi thể trên bề mặt men răng.

• Gây ê buốt răng kéo dài

Khi men răng bị tổn thương do uống nước đá và xuất hiện các vết nứt, lớp ngà răng nhạy cảm bên trong sẽ bị lộ ra ngoài. Người bệnh sẽ thường xuyên phải chịu đựng các cơn ê buốt buốt tận óc mỗi khi ăn đồ nóng, đồ lạnh hoặc khi nhai thức ăn cứng.

• Tổn thương tủy răng

Trạng thái ê buốt kéo dài nếu không được can thiệp sẽ dẫn đến viêm tủy răng cấp tính, làm chết tủy và khiến răng bị lung lay, xỉn màu sớm.

5. Phương pháp bù khoáng và xu hướng sử dụng nước ấm giải nhiệt mùa hè

Để bảo vệ sức khỏe một cách khoa học mà vẫn đảm bảo cơ thể được làm mát hiệu quả, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên từ bỏ thói quen mùa hè uống nước đá không kiểm soát và chuyển sang các liệu pháp bù nước thông minh hơn.

• Ưu tiên nước ấm hoặc nước lọc nhiệt độ phòng

Các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng uống nước ấm từ 20°C – 30°C thực chất giúp giải nhiệt nhanh hơn nước đá. Nước ấm thúc đẩy các mao mạch ngoại biên giãn nở, kích thích tuyến mồ hôi hoạt động nhẹ nhàng để làm mát cơ thể tự nhiên từ bên trong ra bên ngoài mà không gây sốc nhiệt.

• Uống nước chậm và chia thành ngụm nhỏ 

Thay vì uống ực một cốc nước đá lớn, bạn nên ngụm từng ngụm nước ấm nhỏ, giữ lại trong khoang miệng vài giây để cơ thể kịp thích nghi với nhiệt độ trước khi nuốt xuống dạ dày.

• Bổ sung nước ion kiềm và nước trái cây

Thay vì dùng nước đá trơ trọi, bạn nên bổ sung các loại nước ép trái cây giàu vitamin, nước dừa hoặc nước bù khoáng để bù đắp lượng điện giải (Natri, Kali) bị mất đi qua tuyến mồ hôi. Để xây dựng một thực đơn giải nhiệt đúng chuẩn y khoa cho cả gia đình, bạn có thể tham khảo kỹ hơn tại chuyên mục [cẩm nang dinh dưỡng] để áp dụng các công thức nước uống tốt cho sức khỏe.

• Lưu ý bắt buộc khi áp dụng quy tắc giải nhiệt cơ thể an toàn

Nếu trong một số trường hợp bạn vẫn muốn sử dụng nước đá để tăng vị ngon cho đồ uống, hãy đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn sinh học. Tuyệt đối không thực hiện việc mùa hè uống nước đá khi vừa đi ngoài nắng về, khi đang đói bụng hoặc ngay trước và sau bữa ăn chính 30 phút để tránh làm loãng dịch vị dạ dày. Việc kiểm soát tốt nguồn gốc của đá viên (phải làm từ nước đun sôi để nguội) cũng là điều kiện tiên quyết để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn e.coli gây ngộ độc thực phẩm mùa nắng nóng.

Tóm lại, hành vi mùa hè uống nước đá tuy mang lại sự sảng khoái nhất thời nhưng lại là tác nhân âm thầm tàn phá hệ thống miễn dịch, vòm họng và đường tiêu hóa của bạn. Hãy lắng nghe cơ thể bằng một tư duy y khoa thông thái, thay thế những ly nước đóng băng bằng những nguồn nước mát lành, giàu khoáng chất để tận hưởng một mùa hè khỏe mạnh, năng động và tràn đầy năng lượng.